In het hart van Madrid, aan Plaza de Cibeles, staat het historische hoofdkantoor van de Banco de España: een gebouw waar architectuur, kunst en technische innovatie al meer dan een eeuw samenkomen. Het werd in 1891 geopend en ontworpen door Eduardo de Adaro en Severiano Sainz de la Lastra. Sinds 1999 is het beschermd als Bien de Interés Cultural in de categorie Historisch Monument.
Binnen, onder de voormalige Patio de Efectivo – tegenwoordig de bibliotheek – bevindt zich de Salón de Cobradores. Het oorspronkelijke ontwerp bracht hier twee architectonische talen uit het einde van de negentiende eeuw samen: neo-Moorse decoratie met hoefijzerbogen en geometrische tegels uit de Andalusische traditie, en een ijzerconstructie die de industriële bouwcultuur van die periode vertegenwoordigt.
De renovatie, in 2025 voltooid door Paredes Pedrosa Arquitectos, vertrekt vanuit de herontdekking van deze identiteit en de ambitie om een van de meest bijzondere ruimtes van het historische gebouw nieuw leven te geven.
In het oorspronkelijke ontwerp waren licht en architectuur nauw met elkaar verbonden. Een translucente overkapping, gedragen door de metalen structuur, liet natuurlijk licht uit de ruimte erboven doordringen tot in de Salón de Cobradores. Het licht van boven verbond beide niveaus niet alleen functioneel, maar ook ruimtelijk en symbolisch.
Bij latere verbouwingen van het gebouw werd het voormalige glazen plafond verwijderd. Daarmee verloor de ruimte een van haar meest bepalende eigenschappen: een brede, diffuse en bijna natuurlijke zenitale lichtinval.
De hedendaagse renovatie stond daarom voor een duidelijke uitdaging: die beleving terugbrengen zonder letterlijk te reconstrueren wat niet meer bestond. Het antwoord was een herinterpretatie van het daklicht met kunstlicht.
Precies binnen deze uitdaging krijgt de bijdrage van 3F Filippi betekenis. Voor de Salón de Cobradores volstond een standaardarmatuur niet: het project vroeg om een oplossing die onderdeel van de architectuur kon worden en de beleving kon terugbrengen van het grote lichtvlak dat het historische plafond kenmerkte.
3F Filippi ontwikkelde daarom speciaal voor het project een custom product, ontworpen om breed, gelijkmatig en diffuus licht te creëren en het gevoel op te roepen onder een groot daklicht te staan. Het doel is niet een reeks afzonderlijke armaturen waar te nemen, maar één doorlopend lichtvlak dat van bovenaf licht verspreidt en de ruimte opnieuw diepte geeft.
De hedendaagse oplossing reconstrueert het daklicht niet als object, maar herstelt het meest immateriële effect ervan. Licht wordt architectonisch materiaal en vult symbolisch de leegte die het vroegere translucente plafond achterliet. Niet het daklicht reconstrueren. Wel de beleving van zijn licht.
De lichtinterpretatie vervult nog een tweede rol: zij maakt de historische geklonken ijzerstructuur zichtbaar en benadrukt deze. Zo roept de nieuwe ingreep het oorspronkelijke zenitale licht op en worden tegelijkertijd constructieve elementen leesbaar die nu onderdeel van de ruimtelijke ervaring zijn.
Dat vraagt om een zorgvuldig evenwicht. Het licht mag niet concurreren met de hoefijzerbogen, geometrische tegels en historische profileringen, maar moet hun leesbaarheid ondersteunen. Ook de nieuwe technische elementen volgen deze logica: vier gepolijste roestvaststalen kolommen creëren reflecties die de decoraties visueel verlengen en de dialoog tussen verleden en heden versterken.
Licht wordt zo een bemiddelend element: het maakt het erfgoed leesbaar zonder er een decor van te maken en geeft de hedendaagse ingreep op respectvolle wijze een eigen aanwezigheid.
De restauratie van de Salón de Cobradores is meer dan een conserveringsproject. De ruimte, oorspronkelijk gebruikt voor betalings- en incassohandelingen, is getransformeerd tot een multifunctionele locatie voor conferenties, internationale seminars, bijeenkomsten, media-activiteiten en tentoonstellingen.
Het licht moet daarom tegelijk aan twee dimensies beantwoorden. Aan de ene kant is er het geheugen: negentiende-eeuwse architectuur die moet worden begrepen, gerespecteerd en versterkt. Aan de andere kant is er het heden: een ruimte die opnieuw in gebruik is genomen en hedendaagse functies moet huisvesten.
Het custom product dat 3F Filippi ontwikkelde bevindt zich precies tussen deze twee dimensies. Het probeert geen verdwenen object te kopiëren, maar herstelt de perceptie ervan door middel van licht. Het project laat zien dat custom design verder kan gaan dan technische aanpassing: het betekent architectuur begrijpen, haar geschiedenis interpreteren en een oplossing ontwikkelen die voordien niet bestond.
Heeft u een soortgelijk project?
