Dertig jaar lang betekende een kantoor verlichten maar één ding: 500 lux gelijkmatig over de hele vloer, tl-buizen in een vast raster, klaar. Toen veranderden twee dingen. Het eerste is het beeldschermwerk, dat de vraag verlegde van hoeveel licht er is naar hoeveel ervan je in het scherm ziet weerspiegeld. Het tweede is de herziening van 2021 van EN 12464-1, die het begrip aanpasbare verlichtingssterkte invoerde en de verticale vlakken naar voren haalde: wanden en plafond zijn geen decor meer, ze horen bij het ontwerp.
Het gevolg is dat een goed ontwerp van kantoorverlichting vandaag op vijf getallen wordt beoordeeld in plaats van op één: onderhoudswaarde van de verlichtingssterkte op het taakgebied, gelijkmatigheid, verblindingsindex UGR, kleurweergave en verlichtingssterkte van de omringende vlakken. En op een zesde grootheid die geen enkele norm meet: hoe goed het armatuur zich laat vergeten.
Op deze pagina vind je de referentiewaarden ruimte per ruimte, hoe de ledarmaturen voor kantoren van 3F Filippi zijn gebouwd en welke reeksen bij elke indeling passen. Bestaat de installatie al en gaat het om vervanging, dan pakt de pagina over relamping van kantoren het van daaruit op; interesseert de automatische sturing je, ga dan naar smart verlichting voor kantoren.
De norm schrijft geen armaturen voor: ze schrijft prestaties op de visuele taak voor. Dit zijn de waarden die een kantoorontwerp moet aantonen, zone per zone. Ēm is de onderhoudswaarde van de verlichtingssterkte — de waarde waaronder de installatie tijdens haar levensduur nooit mag zakken, niet de waarde bij een nieuwe installatie.
| Zone | Ēm (lux) | UGR max. | Ra min. | Uo min. |
|---|---|---|---|---|
| Beeldschermwerkplek | 500 | 19 | 80 | 0,60 |
| Open kantoor en gedeelde kantoren | 500 | 19 | 80 | 0,60 |
| Technisch tekenen, CAD | 750 | 16 | 80 | 0,70 |
| Vergader- en conferentiezalen | 500 | 19 | 80 | 0,60 |
| Receptiebalie | 300 | 22 | 80 | 0,60 |
| Archief, dossierkasten | 200 | 25 | 80 | 0,40 |
| Pauzeruimtes, bedrijfsrestaurant | 200 | 22 | 80 | 0,40 |
| Gangen en verkeerszones | 100 | 28 | 40 | 0,40 |
| Trappen, liften | 150 | 25 | 40 | 0,40 |
Drie kanttekeningen die het verschil maken tussen een berekening en een ontwerp. Eén: de herziening van 2021 laat toe de verlichtingssterkte één stap omhoog of omlaag te schuiven ten opzichte van de tabel wanneer de taak of de gebruikers dat vragen — een afdeling met veel vijftigplussers rechtvaardigt 750 lux op het bureau. Twee: de omringende vlakken hebben minstens 50 lux op de wanden en 30 lux op het plafond nodig, met een gelijkmatigheid van 0,10, anders blijft de ruimte een grot met lichtvlekken. Drie: de UGR wordt berekend langs de werkelijke kijkrichtingen, niet vanuit het midden van de ruimte; een UGR <19-armatuur op de verkeerde as verblindt evengoed.
Drie constructieve keuzes verklaren waarom deze armaturen zich goed gedragen in ruimtes waar mensen acht uur doorbrengen.
Hoogefficiënte leds met kleurweergave Ra ≥ 80 en, waar kleuren tellen, Ra ≥ 90. Kleurtemperaturen 2700 K, 3000 K en 4000 K, plus Tunable White-versies die de tint in de loop van de dag laten verschuiven.
De initiële kleurtolerantie is SDCM 3 (MacAdam-ellipsen): twee armaturen uit dezelfde bestelling hebben hetzelfde wit — een detail dat je alleen opmerkt als het ontbreekt, want een rij net iets verschillende armaturen is de zichtbaarste fout van allemaal.
Behuizingen van geëxtrudeerd en gelakt aluminium of staal, of van gelakt plaatstaal. Afschermingen en optieken van polycarbonaat (PC) of PMMA, opaal of helder prismatisch en microprismatisch: het is het microprisma dat de luminantie in de kritieke richtingen onder controle houdt en de UGR onder 19 brengt.
Inbouwversies voor systeemplafonds, opbouw, enkelvoudig of als doorlopende lichtlijn gependeld en op stroomrail, zodat het ontwerp de indeling volgt in plaats van ze op te leggen.
Conform EN 12464-1 voor werkplekverlichting, EN 60598-1 voor armaturen tot 1000 V en EN 60598-2-22 voor de noodverlichtingsversies. CE-markering, conform de Italiaanse CAM-criteria voor overheidsopdrachten en bijdrage aan LEED-credits.
Aan de sturingskant: DALI- en Bluetooth-versies, compatibel met aanwezigheids- en daglichtsensoren voor daglichtafhankelijke regeling.
Geen slogans: de vier effecten die je na de installatie kunt meten.
Nauwkeurige luminantiecontrole en gelijkmatige verdeling: minder spiegelingen op het scherm, minder accommodatievermoeidheid, minder hoofdpijn om vijf uur. Het voordeel dat het moeilijkst in een bestek past en het makkelijkst ter plaatse te herkennen is.
Een tl-installatie vervangen door ledarmaturen verlaagt het verbruik tot 70 %. Met aanwezigheidsdetectie en daglichtregeling groeit de besparing verder, want in een kantoor met goed daglicht is de helft van de branduren verspilde uren.
Inbouw, opbouw, pendel en rail in dezelfde esthetische familie: wordt de open werkvloer een kantoortuin met cellen, of omgekeerd, dan wordt de installatie herschikt in plaats van opnieuw gebouwd. In gebouwen met wisselende huurders is dat de grootste besparingspost.
DALI-versies en geïntegreerde sensoren laten toe te starten met een klassieke installatie en de automatisering later toe te voegen, zonder herbekabeling. Lees meer over smart verlichting voor kantoren.
Van het inbouwarmatuur voor systeemplafonds tot de modulaire lineaire pendel en de staande lamp voor de individuele werkplek. Elke reeks heeft haar eigen pagina met fotometrie, IES- en Eulumdat-bestanden en accessoires.
Andere reeksen die geschikt zijn voor kantooromgevingen: Mira Muur, 3F HD R, 3F Eldorado, 3F Six R, 3F LED Panel, L 320, L 340, L 350, L 360, L 490, 3F Reno, Zero 3F Track, 3F Zeta Track, 3F Linux, Binario 3F, 3F Mirella, 3F Mirella Floor, 3F Filoluce, 3F C8, Lucequadro.
Drie projecten waarin het kantoorlicht werd ontworpen en niet zomaar geïnstalleerd.
De armaturen moeten een onderhoudswaarde van de verlichtingssterkte van minstens 500 lux op het taakgebied, een UGR <19 en een kleurweergave Ra ≥ 80 garanderen, met een gelijkmatigheid Uo ≥ 0,60. Sinds de herziening van 2021 van EN 12464-1 komen daar minstens 50 lux op de wanden en 30 lux op het plafond bij: dat zijn de waarden die de ruimte leesbaar maken en het contrast tussen scherm en achtergrond verkleinen.
De UGR is de uniforme index voor hinderlijke verblinding: hij zet de luminantie van het armatuur af tegen die van de achtergrond en tegen de positie van de waarnemer. Onder 19 stoort directe verblinding langdurig beeldschermwerk niet; erboven past de pupil zich aan de helderste bron aan en wordt het scherm lezen een inspanning. Let op: de UGR is geen absolute eigenschap van het armatuur maar van het systeem armatuur–ruimte–waarnemer, en moet dus in de lichtberekening met de werkelijke geometrie van de ruimte worden gecontroleerd.
Ja. Veel armaturen zijn beschikbaar in DALI- of Bluetooth-versie voor dynamische sturing, met aanwezigheidssensoren en daglichtregeling. De integratie met gebouwbeheersystemen laat toe scènes, tijdschema's en energiemonitoring vanuit één punt te beheren.
Alleen al de technologiewissel levert een verbruiksdaling tot 70 % op, plus lagere onderhoudskosten — geen periodieke buisvervanging meer — en onmiddellijke conformiteit met de energie-efficiëntierichtlijnen. Met aanwezigheidsdetectie en daglichtregeling komt de totale besparing in een kantoor met goed daglicht vaak boven 80 %. Het traject staat beschreven op de pagina over relamping van kantoren.
De meest gebruikte referentie is 4000 K: een neutraal wit dat de aandacht ondersteunt zonder de ruimte koud te maken. 3000 K gebruik je waar onthaal telt — receptie, wachtruimtes, ontspanningszones — en 2700 K in directiekantoren met warme afwerkingen. Tunable White-versies gaan van een koeler wit 's ochtends naar een warmer wit 's namiddags en volgen zo het bioritme van wie er werkt.
Ja, en ze is verplicht. Vluchtwegen, trappen en punten met brandbestrijdingsmiddelen moeten verlicht blijven bij netuitval, volgens EN 1838 en EN 60598-2-22. Veel reeksen van 3F Filippi zijn beschikbaar met geïntegreerde noodomvormer, zodat het noodarmatuur hetzelfde is als dat van de gewone verlichting en geen tweede patroon aan het plafond toevoegt.
Stuur ons de plattegrond met bestemmingen en hoogtes: onze technische dienst levert de lichtberekening met controle van verlichtingssterkte, gelijkmatigheid en UGR, de vergelijking tussen twee of drie oplossingen en de verbruiksraming. Vrijblijvend.