Een installatie die alleen brandt waar het nodig is, dimt op het daglicht en van tint verandert met de uren: 3F Filippi-ledarmaturen met DALI, Bluetooth en geïntegreerde sensoren, klaar voor gebouwautomatisering.
Praat met een lichtontwerperEen goed ontworpen ledinstallatie verbruikt 70 % minder dan een tl-installatie. Maar het blijft een installatie die om acht uur aangaat en om zeven uur uit, met dezelfde sterkte op een zonnige dag als op een regendag, in de lege vergaderzaal als in de volle open werkvloer. Smart verlichting voor kantoren is wat die restverspilling wegneemt: elk armatuur krijgt informatie — is er iemand, hoeveel daglicht komt binnen, hoe laat is het — en reageert zelf.
Het verschil met vroeger is niet de sensor, die bestaat al decennia, maar het feit dat de sturing nu in het armatuur zit: individueel adresseerbare DALI-2-drivers, sensoren ingebouwd in de behuizing, Bluetooth mesh-modules die geen stuurkabel nodig hebben. Dat brengt de installatiekost op een niveau waarop automatisering ook in een kantoor van vijfhonderd vierkante meter loont, niet alleen in de toren.
Deze pagina legt uit hoeveel elke strategie oplevert, hoe je tussen protocollen kiest en hoe de installatie met de rest van het gebouw praat. De lichttechnische basiseisen — 500 lux, UGR <19, kleurweergave — staan op de pagina over kantoorverlichting; is de installatie die je intelligent wilt maken de oude, dan begin je bij relamping van kantoren.
De besparing van smart lighting is geen enkel getal: het is de som van verschillende strategieën, elk met een eigen toepassingsgebied. De waarden hieronder zijn grootteordes uit de technische literatuur en de praktijk, ten opzichte van een al efficiënte ledinstallatie; ze moeten worden getoetst aan het werkelijke gebruiksprofiel van het gebouw.
| Strategie | Typische besparing | Waar ze het meest oplevert | Wat ze vereist |
|---|---|---|---|
| Aanwezigheids-/afwezigheidsdetectie | 20–30 % | Eenpersoonskantoren, vergaderzalen, sanitair, archieven | PIR- of ultrasone sensor per ruimte, afgestelde uitschakelvertraging |
| Daglichtregeling (daylight harvesting) | 20–40 % | Werkplekken binnen 4–5 m van de ramen, beglaasde open kantoren | Lichtsensor, DALI-dimbare armaturen, zones evenwijdig aan de ramen |
| Constante verlichtingssterkte (compensatie van de veroudering) | 10–15 % | Alle ruimtes | Dimbare driver en inregeling onder 100 % |
| Scènes en tijdprogramma's | 5–10 % | Vergaderzalen, receptie, gemeenschappelijke ruimtes, avondschoonmaak | Sturingssysteem met klok en opgeslagen scènes |
| Tunable White / HCL | Welzijn, geen besparing | Open kantoren, vergaderzalen, ruimtes zonder daglicht | Tweewit-armaturen en geprogrammeerde dagcurve |
| Energiemonitoring (D4i) | Beslissingen, geen directe besparing | Gebouwen met meerdere huurders, certificeringen, prestatiecontracten | D4i-drivers, gateway, dataplatform |
De strategieën tellen op maar vermenigvuldigen niet: een open kantoor met aanwezigheidsdetectie én daglichtregeling komt doorgaans 40 tot 50 % onder de ongeregelde ledinstallatie uit, die op haar beurt 70 % minder verbruikte dan tl. Achter elkaar gezet haalt led plus sturing −80 % ten opzichte van het vertrekpunt. EN 15232-1 classificeert precies dit: een installatie met aanwezigheidsdetectie en daglichtregeling per ruimte valt in automatiseringsklasse A, die het zwaarst weegt in de energieprestatie van het gebouw.
Drie lagen, van het afzonderlijke armatuur tot het gebouw. Elke laag kan zonder de volgende bestaan — daarom kun je klein beginnen.
DALI-2 is de open standaard (IEC 62386) voor bedrade sturing: elk armatuur heeft een adres, dimt flikkervrij van 0,1 tot 100 %, meldt storingen en branduren. Met de D4i-uitbreiding geeft de driver ook het verbruik in realtime door. Het is de keuze voor nieuwe installaties, waar de buskabel samen met de voeding wordt gelegd.
Bluetooth mesh schrapt de bus: de armaturen praten draadloos met elkaar en worden vanaf een smartphone ingeregeld. Het is de keuze voor retrofit in bezette kantoren en voor ruimtes waarvan de indeling vaak verandert, want een bureau verplaatsen vraagt geen herbekabeling. De armaturen van 3F Filippi zijn in beide versies verkrijgbaar.
Een aanwezigheidssensor schakelt in zodra hij iemand detecteert; een afwezigheidssensor schakelt alleen uit na een tijd zonder beweging en laat het inschakelen aan de persoon. In kantoren verdient de tweede bijna altijd de voorkeur: niemand vindt het licht aan omdat een collega door de gang liep.
De lichtsensor meet het licht dat het werkvlak weerkaatst en verlaagt de lichtstroom van het armatuur net genoeg om 500 lux te houden. De in de 3F Filippi-armaturen ingebouwde sensoren dekken aanwezigheid en daglicht samen, met een bereik afgestemd op de gebruikelijke montagehoogte in kantoren.
Een gateway koppelt de DALI- of Bluetooth-installatie aan het gebouwbeheersysteem (BACnet, KNX, Modbus): dezelfde tijdschema's als de klimaatregeling, gedeelde sensoren voor licht en ventilatie, algemene uitschakeling wanneer de laatste badge vertrekt. De gegevens van de D4i-drivers voeden de energierapportage die LEED, BREEAM en WELL vragen, en de energieprestatiecontracten.
Tunable White-versies volgen een dagcurve: koeler en feller wit 's ochtends, warmer 's namiddags, als steun voor het bioritme van wie de dag binnen doorbrengt.
De vier resultaten die een smart installatie levert en een klassieke niet kan leveren.
Constante verlichtingssterkte op het werkvlak, continu gedimd op het daglicht: het bureau bij het raam en dat achterin de ruimte krijgen dezelfde 500 lux, en krijgen die over tien jaar nog, wanneer de leds een deel van hun aanvankelijke lichtstroom hebben verloren.
De 70 % komt van de led, de rest van de sturing: in een kantoor met goed daglicht verbruikt de smart installatie minder dan een vijfde van de tl-installatie waarvan je vertrok. En de factuur is armatuur per armatuur te lezen, zodat je weet waar je nog kunt ingrijpen.
Met Bluetooth mesh maak je een nieuwe stuurzone vanaf je telefoon; met DALI-2 volstaat het adressen opnieuw toe te wijzen. Hybride werken, met elke dag een andere bezetting, is precies het geval waarin een installatie die zichzelf aanpast meer waard is dan een die op maximale bezetting is ontworpen.
De drivers melden storingen, oververhitting en branduren: onderhoud wordt gepland in plaats van op afroep, en een armatuur dat dreigt uit te vallen wordt bij de volgende onderhoudsronde vervangen, niet wanneer het een vergaderzaal in het donker zet.
De kantoorreeksen zijn beschikbaar in DALI-versie en, voor veel ervan, met geïntegreerde sensor of Bluetooth-module. Op de productpagina's vind je de sturingsvarianten, de fotometrie en de bestanden voor rekensoftware.
Andere reeksen beschikbaar met DALI- of draadloze sturing: Mira Muur, 3F HD R, 3F Eldorado, 3F Six R, 3F LED Panel, L 320, L 340, L 350, L 360, L 490, 3F Reno, Zero 3F Track, 3F Zeta Track, 3F Linux, Binario 3F, 3F Mirella, 3F Mirella Floor, 3F Filoluce, 3F C8, Lucequadro.
Twee projecten waarin de lichtsturing vanaf dag één deel uitmaakte van het ontwerp.
Automatische regeling op aanwezigheid en daglicht, constante verlichtingssterkte in de tijd, lager verbruik en centraal beheer van de installatie. Het resultaat is een comfortabelere werkomgeving — het licht is altijd juist zonder dat iemand eraan komt — en een flexibelere, omdat de stuurzones indelingswijzigingen volgen zonder werken.
Ja. De oplossingen van 3F Filippi zijn compatibel met DALI-systemen, Bluetooth-protocollen en gebouwautomatiseringsplatformen: via een gateway integreert de installatie met klimaatregeling, beveiliging en toegangscontrole, met gedeelde sensoren en tijdschema's. D4i-drivers leveren de verbruiksgegevens voor de energierapportage.
Nee. De sensorarmaturen van 3F Filippi zijn ontworpen om jaren te werken met minimaal onderhoud. Integendeel: de monitoringsystemen maken diagnose op afstand en voorspellend onderhoud mogelijk — storingen verschijnen op het platform voor iemand ze meldt, en interventies worden gepland, wat kosten en tijd bespaart.
DALI-2 is de gecertificeerde, interoperabele versie van de DALI-standaard: toestellen van verschillende fabrikanten verstaan elkaar echt, en de D4i-uitbreiding voegt verbruiksgegevens toe. Voor een nieuwe installatie is het de logische keuze, want de buskabel kost bijna niets om te leggen. Bluetooth mesh heeft geen stuurkabel en wordt vanaf een smartphone ingeregeld: het wint bij retrofits in bezette kantoren en in ruimtes die vaak veranderen. Beide werelden kunnen via gateways naast elkaar bestaan, dus de keuze is niet definitief.
Met sensoren die in de armaturen zijn ingebouwd blijft de meerprijs tegenover een klassieke ledinstallatie beperkt, omdat de duurste post wegvalt: de bekabeling en montage van aparte sensoren. De terugverdientijd hangt af van het gebruiksprofiel — in een open kantoor met goed daglicht en wisselende bezetting is dat doorgaans twee tot drie jaar op de meerkost tegenover led zonder sturing. Onze technische dienst berekent het precies op basis van de werkelijke branduren.
Het is licht dat het bioritme volgt: kleurtemperatuur en sterkte veranderen in de loop van de dag, koeler en feller 's ochtends, warmer tegen de avond, zoals daglicht doet. Het heeft vooral zin waar daglicht ontbreekt of schaars is — kelderverdiepingen, diepe open kantoren, nachtdiensten — en waar mensen vele uren blijven. De Tunable White-armaturen van 3F Filippi realiseren het met een curve die in het sturingssysteem is geprogrammeerd, zonder dat iemand hoeft in te grijpen.
Met de plattegrond, de oriëntatie van de ramen en de werkuren raamt onze technische dienst de besparing van elke sturingsstrategie en stelt het automatiseringsniveau voor dat zich echt terugverdient. Vrijblijvend.
