In een woonzorgcentrum of verzorgingstehuis wonen mensen die half zoveel zien als wij op ons twintigste, 's nachts opstaan en vaak afhankelijk zijn van wie hen verzorgt. Ledarmaturen van 3F Filippi met CRI ≥ 90, UGR < 19, Tunable White voor het slaap-waakritme, aparte nachtverlichting en materialen die desinfectie doorstaan: zorglicht en thuislicht in hetzelfde armatuur.
Vraag het ontwerp voor jouw woonzorgcentrum aanEen woonzorgcentrum heeft de vereisten van een ziekenhuisafdeling — artsenbezoeken, therapieën, verpleging 24 uur per dag, desinfectieprotocollen — en tegelijk die van een thuis, want de bewoners wonen er maanden of jaren. En de bewoners zien anders dan wij: op tachtig laat de pupil een derde van het licht door, de lens vergeelt en verstrooit, de gevoeligheid voor verblinding verdrievoudigt, contrast wordt slecht gelezen. Er is meer licht nodig, beter verdeeld, zonder reflecties — en \'s nachts een licht waarmee men kan opstaan zonder te vallen en zonder helemaal wakker te worden.
De oplossingen van 3F Filippi voor woonzorgcentra zijn ontworpen om het comfort, de veiligheid en het welzijn van de bewoners te verbeteren en het werk van het personeel te ondersteunen: betrouwbare ledarmaturen met gelijkmatig licht en CRI ≥ 90, verblinding UGR < 19 in zones van langdurig verblijf, Tunable White-versies die het circadiane ritme volgen — doorslaggevend voor bewoners met dementie —, aparte nachtverlichting in kamers en gangen, desinfecteerbare materialen en IP65-versies voor aangepaste badkamers, verpleegposten en dienstruimtes.
Deze pagina behandelt beide vormen van ouderenzorg: woonzorgcentra met verpleegkundige zorg voor zorgafhankelijke bewoners, met dementieafdelingen, verpleegposten en aangepaste badkamers, en verzorgingstehuizen voor zelfredzame ouderen, waar de kamer een woning blijft en de gemeenschappelijke ruimtes het dagelijkse leven dragen. De algemene klinische criteria staan op de pagina over verlichting voor ziekenhuizen.
EN 12464-1 behandelt woonzorgcentra in het hoofdstuk zorg — patiëntenkamers, gangen, onderzoekskamers —, maar voor oudere bewoners verhogen ontwerpers de niveaus met 50–100 % boven de minima, omdat de norm geschreven is voor een oog van veertig. De tabel vat de waarden samen die wij als ontwerpbasis nemen voor een woonzorgcentrum en de typische 3F Filippi-oplossing voor elke zone.
| Zone | Ontwerpverlichtingssterkte | Vereisten | Typische oplossing van 3F Filippi |
|---|---|---|---|
| Bewonerskamers: algemeen / lezen / onderzoek / nacht | 200 lx / 500 lx / 1.000 lx / 5–10 lx | UGR < 19, CRI ≥ 90, Tunable White, bediening aan het bed, nachtlicht aan de wand | 3F Dìagon P Tunable White, L 340 Tunable White, Mira Parete |
| Dementie- en alzheimerafdelingen | Gelijkmatige 300–500 lx, geen scherpe schaduwen | Tunable White met automatische circadiane curve, geen sterke contrasten op de vloer, indirect licht | 3F Dìagon P Tunable White, 3F Solo direct/indirect, Mira Parete |
| Gangen: dag / nacht | 200–300 lx overdag, 20–50 lx 's nachts | Gelijkmatigheid ≥ 0,6, licht op de wanden voor de oriëntatie, warme nachtscène op 2700 K | Zero 3F, 3F Travetta, 3F Linux met DALI, Mira Parete |
| Verpleegpost en onderzoekskamers | 500 lx, 1.000 lx op de onderzoekstafel | CRI ≥ 90, UGR < 19, desinfecteerbare oppervlakken | L 600, 3F Dìagon P, 3F LED Panel |
| Aangepaste badkamers en douches | 300 lx, 500 lx aan de spiegel | IP65, CRI ≥ 90, verticaal licht op het gezicht, geen reflecties op natte oppervlakken | 3F Petra, P 200, Mira Parete |
| Zitruimtes, activiteitenruimtes en kinesitherapie | 300–500 lx | UGR < 19, 3000–4000 K, Tunable White voor de ochtendactiviteiten | 3F Hal, 3F Solo, 3F Eldorado, L 340 |
| Eetzaal | 300–500 lx op de tafels | CRI ≥ 90 voor het eten, warm licht 3000 K, geen verblinding voor wie zit | 3F Hal, 3F Solo, 3F Reno |
| Onthaal, kantoren en personeelsruimtes | 300–500 lx | UGR < 19, werklicht 4000 K, sensoren in de kleedruimtes | 3F LED Panel, L 340, 3F Dìagon P, 3F Petra Sensor |
| Keuken, wasserij, desinfectie- en technische ruimtes | 300–500 lx | IP65, HACCP in de keuken, bestand tegen dampen en reinigingsmiddelen | 3F Petra, P 200, 3F Zeta |
De nachtverlichting is de meest onderschatte vereiste van een woonzorgcentrum en die met de meeste gevolgen: de meeste valpartijen gebeuren \'s nachts, op de weg van bed naar badkamer. Een apart wandlicht, laag, warm en altijd aan — 5–10 lx op de vloer — laat de bewoner opstaan zonder het algemene licht aan te doen en zonder helemaal wakker te worden, en laat het personeel zijn ronde doen zonder zaklamp. Op dementieafdelingen doet het licht nog meer: hoge, gelijkmatige niveaus overdag en een Tunable White-curve die tegen de avond daalt, verminderen volgens de klinische literatuur avondlijke onrust en nachtelijk ontwaken.
Drie eisen die een bestek voor woonzorgcentra moet bevatten en waaraan de armaturen van 3F Filippi voldoen.
Hoogefficiënte leds met CRI ≥ 80 of CRI ≥ 90, kleurtemperaturen van 3000–4000 K voor comfortabele ruimtes en Tunable White-versies van 2700 tot 6500 K om het circadiane ritme van de bewoners te ondersteunen: koel, intens licht \'s ochtends, warm en gedimd \'s avonds, met een automatische curve via de klok. UGR < 19 voor zones van langdurig verblijf, met microprismatische LGS-afschermingen en honingraatoptieken met lage luminantie, omdat het oudere oog drie keer gevoeliger is voor verblinding. Initiële kleurtolerantie SDCM 3.
Behuizingen uit gelakt staal of geëxtrudeerd aluminium, diffusors uit opaal polycarbonaat met hoge gelijkmatigheid of gehard glas voor hygiënisch gevoelige zones — verpleegposten, aangepaste badkamers, desinfectieruimtes. Gladde oppervlakken bestand tegen frequente reiniging en desinfectie, versies met beschermingsgraad IP40 of IP65 naargelang de hygiëne-eisen, wandarmaturen zonder scherpe randen en zonder bereikbare hete delen in de kamers.
Armaturen conform de normen EN 60598-1 en EN 12464-1 voor werkplekken en zorgzones; versies met geïntegreerde noodverlichting volgens EN 60598-2-22 voor gangen en vluchtwegen van een gebouw waar de evacuatie traag verloopt; IK08–IK10-versies in de gemeenschappelijke zones. DALI-sturing voor de Tunable White-curves en de nachtscènes, aanwezigheidssensoren in badkamers, kleedruimtes en dienstruimtes, vereenvoudigde bediening aan het bed en integratie met het verpleegoproepsysteem waar vereist.
De vier voordelen die directies, hoofdverpleegkundigen en families vaststellen met de armaturen van 3F Filippi.
Zacht, gelijkmatig licht, ontworpen om de visuele vermoeidheid van de bewoners ook op hoge leeftijd te verminderen: niveaus boven de normminima, verdeeld zonder schaduwzones en zonder verblindende bronnen in het gezichtsveld van wie zit of ligt. De kamer blijft een kamer, geen afdelingsruimte.
Constante, geoptimaliseerde verlichtingssterktes om desoriëntatie te voorkomen en het valrisico te verminderen, met licht op de wanden dat deuren en leuningen leesbaar maakt en aparte nachtverlichting die de bewoner van bed naar badkamer en het personeel op zijn controleronde begeleidt.
Licht met gecontroleerd spectrum en Tunable White-opties om de ruimteperceptie en het circadiane ritme te regelen: voor bewoners die weinig buitenkomen is het kunstlicht het enige signaal dat het lichaam vertelt hoe laat het is. Op dementieafdelingen maakt de automatische circadiane curve deel uit van het zorgprotocol.
De hoge efficiëntie van led en de lange levensduur van de armaturen verminderen de frequentie van onderhoudsingrepen — die in een woonzorgcentrum betekenen dat men de kamers van de bewoners betreedt — en verlagen het verbruik van een gebouw dat 24 uur per dag verlicht is met 60 %, met sensoren en scènes met meer dan 80 %.
Plafond- en pendelarmaturen met lage luminantie, ook Tunable White, voor kamers en gemeenschappelijke ruimtes; wandarmaturen voor het lees- en nachtlicht; inbouwarmaturen met glas voor verpleegposten en onderzoekskamers; waterdichte IP65-armaturen voor aangepaste badkamers, keukens en dienstruimtes; lichtlijnen voor de gangen. Op de productpagina's vind je versies, IP- en IK-klassen, materialen en de bestanden voor de lichtberekening.
Andere reeksen die in woonzorgcentra worden ingezet: Mira, 3F Eldorado, 3F LED Panel, 3F Dìagon, L 320, L 340, L 600, L 650, 3F Reno, 3F Linux, 3F Six, Binario 3F, 3F Mirella, 3F C8, P 250, Lucequadro.
Een ziekenhuis en een stichting gewijd aan inclusie: twee plekken waar het licht de zorg en het dagelijkse leven begeleidt.
Ze moet visueel comfort, gelijkmatig licht, een passende kleurweergave en afwezigheid van verblinding garanderen, en zo de ruimteperceptie, de veiligheid en het welzijn van de bewoners verbeteren. In een residentie met verpleegkundige zorg komen de klinische eisen erbij: 1.000 lx voor het onderzoek aan het bed en op de verpleegpost, CRI ≥ 90, desinfecteerbare materialen en IP65 in de aangepaste badkamers, aparte nachtverlichting in kamers en gangen, Tunable White voor het circadiane ritme. En de niveaus moeten boven de normminima worden verhoogd, want een oog van tachtig ontvangt een derde van het licht van een oog van twintig.
Ongeveer het dubbele, en bij sommige taken het driedubbele. Op tachtig is de pupil kleiner en de lens troebeler: op het netvlies komt een derde van het licht aan vergeleken met twintig. Om een krant te lezen met hetzelfde comfort als een veertiger bij 500 lx, heeft een bewoner van tachtig er 750–1.000 nodig op het leesvlak. Maar de lichtstroom verhogen volstaat niet: het moet gebeuren zonder de verblinding te verhogen, met armaturen met lage luminantie, indirect licht en lichte wanden die het licht terugkaatsen. Het juiste ontwerp verhoogt de lux op werkvlakken en wanden, niet de luminantie van het plafond.
Als een kamer thuis, met drie niveaus. Algemeen licht van 300 lx, warm en gelijkmatig, uit een plafond- of inbouwarmatuur met lage luminantie — niet één lichtpunt in het midden van het plafond. Leeslicht van 500–750 lx aan de wand boven het bed en naast de zetel, richtbaar en met schakelaar binnen handbereik. Nachtlicht van 5–10 lx op de vloer tussen bed en badkamer, altijd aan of geactiveerd door een sensor, waarmee men kan opstaan zonder alles aan te doen. De Tunable White-versie van het hoofdarmatuur volgt de dag; de bedieningen zijn groot en weinig in aantal, en die van het algemene licht zit ook naast het bed.
Met dezelfde vier niveaus als een ziekenhuiskamer, maar afgestemd op een oudere: algemeen licht van 200 lx in plaats van de 100 van de norm, gelijkmatig en met lage luminantie voor wie naar het plafond kijkt; leeslicht van 500 lx aan de wand, richtbaar en bedienbaar vanuit het bed; onderzoekslicht van 1.000 lx met CRI ≥ 90 voor arts en verpleegkundige; nachtlicht van 5–10 lx op de vloer, altijd aan, dat naar de badkamer begeleidt. De Tunable White-versie van het hoofdarmatuur volgt de circadiane curve; de bedieningen zijn groot, weinig in aantal en bereikbaar vanuit het bed en vanaf de deur.
Drie dingen. De niveaus overdag zijn hoog en gelijkmatig — 300–500 lx overal, zonder schaduwzones — omdat iemand met dementie een scherpe schaduw op de vloer kan lezen als een gat of een trede en stilstaat of valt. De kleurtemperatuur volgt een automatische circadiane curve, met koel, intens licht 's ochtends en warm, laag licht 's avonds, wat helpt om avondlijke onrust en nachtelijk ontwaken te beperken. En de nachtverlichting is uitgebreider en meer aanwezig dan elders, omdat de bewoners vaker opstaan: gangen nooit donker, badkamers met sensor, kamers met permanent wandlicht.
Met vier ontwerpmaatregelen. Gelijkmatigheid: geen abrupte overgangen tussen lichte en donkere zones, omdat het oudere oog zich traag aanpast. Licht op verticale oppervlakken: verlichte wanden, deuren en leuningen maken de ruimte leesbaarder dan een heldere vloer. Geen verblinding: armaturen met lage luminantie en geen blote lichtbron in het gezichtsveld, vooral van wie uit bed of uit de stoel opstaat. Aparte nachtverlichting: 5–10 lx op de vloer tussen bed en badkamer, gangen nooit uit, sensoren in de badkamers die inschakelen voor de bewoner binnenkomt. Trappen, waar aanwezig, vereisen 150 lx met een duidelijk gemarkeerde trede.
Plattegronden van de afdelingen, type bewoners en hygiëne-eisen: onze technische dienst maakt het lichtontwerp met niveaus, UGR, Tunable White-curves, nachtverlichting en de armaturenlijst. Vrijblijvend.
